Aşağıdakı məzmun Çin dilindən maşın tərcüməsi ilə sonrakı redaktə olmadan tərcümə olunub.
Vyetnam və Çin dillərinə tərcümə prosesində tez-tez bəzi anlaşılmazlıqlar olur ki, bu da təkcə tərcümənin dəqiqliyinə təsir etmir, həm də anlaşılmazlıqlara və ya məlumatların səhv yayılmasına səbəb ola bilər. Budur, tərcümə ilə bağlı bəzi ümumi yanlış təsəvvürlər və müvafiq həllər.
1. Dil quruluşundakı fərqlər
Vyetnam və Çin dilləri arasında qrammatika strukturunda əhəmiyyətli fərqlər mövcuddur. Vyetnam dilində cümlə strukturu nisbətən çevikdir, fellər adətən cümlənin ortasında yerləşir, Çin dilində isə mübtəda, xəbər və obyektin sabit sırasına daha çox diqqət yetirilir. Bu struktur fərqi tərcümə zamanı asanlıqla anlaşılmazlıqlara və ya məlumat itkisinə səbəb ola bilər. Məsələn, Vyetnam dilində təsdiqi ifadə etmək üçün ikiqat inkardan istifadə edilə bilər, Çin dilində isə eyni mənanı çatdırmaq üçün daha aydın təsdiq lüğəti tələb olunur.
Bu problemin həlli, tərcümə olunmuş Çin cümləsinin Çin dilinin ifadə vərdişlərinə uyğun olmasını təmin etmək üçün cümlənin qrammatik quruluşunda müvafiq düzəlişlər etməkdir. Tərcüməçilər orijinal mətnin niyyətini dərindən anlamalı və Çin qrammatika qaydalarına əsaslanaraq ağlabatan düzəlişlər etməlidirlər.
2. Lüğətin hərfi tərcüməsi məsələsi
Lüğətin hərfi tərcüməsi tərcümədə geniş yayılmış yanlış təsəvvürlərdən biridir. Vyetnam və Çin dillərində fərqli mənalara malik bir çox söz var və hətta onların birbaşa uyğunlaşdırıla bilmədiyi hallar da var. Məsələn, Vyetnam dilindəki "c ả m ơ n" sözü birbaşa "təşəkkür edirəm" kimi tərcümə olunsa da, praktik istifadədə Çin dilindəki "təşəkkür edirəm" sözü daha rəsmi və ya güclü emosional tonda ola bilər.
Lüğətin hərfi tərcüməsindən qaynaqlanan anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün tərcüməçilər kontekstin faktiki ehtiyaclarına əsasən uyğun Çin lüğətini seçməlidirlər. Orijinal mətnin mədəni mənşəyini və emosional ifadəsini anlamaq üçün eyni niyyəti ifadə edə bilən Çin ifadəsini seçmək vacibdir.
3. İdiomlar və İdiomların Sui-istifadəsi
Tərcümədə idiomlar və idiomlar tez-tez səhv başa düşülür, çünki bu ifadələr çox vaxt unikal mədəni mənşəyə və kontekstə malikdir. Vyetnam dilində bəzi idiomatik ifadələr və idiomların Çin dilində tam uyğun ifadələri olmaya bilər. Məsələn, Vyetnam dilindəki "Đ i ế c kh ô ng s ợ s ú ng" (hərfi tərcümədə "silahdan qorxmuram") ifadəsi Çin dilində birbaşa uyğun idioma olmaya bilər.
Bu məsələni həll etməyin üsulu idiomların və ya frazeoloji ifadələrin mənasını oxuculara hərfi tərcümə əvəzinə sərbəst tərcümə yolu ilə çatdırmaqdır. Tərcüməçilər bu idiomların mədəniyyətdəki praktik mənasını başa düşməli və eyni anlayışları çatdırmaq üçün oxşar Çin ifadələrindən istifadə etməlidirlər.
4. Mədəni fərqlərdən qaynaqlanan anlaşılmazlıqlar
Mədəni fərqlər tərcümədə digər böyük bir çətinlikdir. Vyetnam və Çin arasındakı mədəni fərqlər müəyyən anlayışların və ya ifadələrin anlaşılmazlığına səbəb ola bilər. Məsələn, Vyetnam mədəniyyətində müəyyən ifadələrin Çin dilində yaxşı tanınmayan xüsusi sosial və ya tarixi mənaları ola bilər.
Mədəni fərqlərin yaratdığı problemlərin öhdəsindən gəlmək üçün tərcüməçilər hər iki mədəniyyəti dərindən başa düşməli, bu mədəniyyətlərin özünəməxsus ifadələrini dəqiq müəyyən edə bilməli və tərcümə zamanı onları Çin oxucularının başa düşməsi üçün daha uyğun hala gətirmək üçün izah etməli və ya tənzimləməli olmalıdırlar.
5. Ton və intonasiyada sapma
Ton və intonasiya müxtəlif dillərdə fərqli ola bilər. Vyetnam və Çin dillərində də nəzakət, vurğu və ya inkar ifadə edərkən tonda fərqlər var. Bu fərqlər tərcümə prosesi zamanı emosional rənglərin itirilməsinə və ya anlaşılmazlığına səbəb ola bilər. Məsələn, vyetnamlılar nəzakəti ifadə etmək üçün güclü tonda sözlərdən istifadə edə bilərlər, Çin dilində isə daha yumşaq ifadələr lazım ola bilər.
Tərcüməçilər tərcümə olunmuş mətnin emosionallıq və nəzakət baxımından Çin standartlarına cavab verməsini təmin etmək üçün tonlarını və intonasiyalarını Çin ifadə vərdişlərinə uyğunlaşdırmalıdırlar. Tərcümədə dəqiqlik və təbiilik təmin etmək üçün dildəki incə fərqlərə diqqət yetirin.
6. Mülkiyyət terminlərinin tərcüməsi
Xüsusi isimlərin tərcüməsi də geniş yayılmış yanlış təsəvvürdür. Vyetnam və Çin dillərində yer adları, şəxsi adlar, təşkilati strukturlar və s. kimi xüsusi isimlərin tərcüməsində uyğunsuzluqlar ola bilər. Məsələn, Vyetnam yer adlarının Çin dilində birdən çox tərcüməsi ola bilər, lakin bu tərcümələr həmişə eyni deyil.
Xüsusi isimlərlə işləyərkən tərcüməçilər ardıcıllıq prinsipinə əməl etməli və standart tərcümə metodlarından istifadə etməlidirlər. Qeyri-müəyyən mülkiyyət terminləri üçün tərcümənin dəqiqliyini və ardıcıllığını təmin etmək üçün müvafiq materiallara və ya mütəxəssislərə müraciət etmək asandır.
7. Hərfi tərcümə ilə sərbəst tərcümə arasında tarazlıq
Hərfi tərcümə və sərbəst tərcümə tərcümədə iki vacib metoddur. Vyetnam dilindən Çin dilinə tərcümədə hərfi tərcümə tez-tez anlaşılmazlıqlara və ya qeyri-müəyyən mənalara səbəb olur, sərbəst tərcümə isə orijinal mətnin niyyətini daha yaxşı çatdıra bilər. Lakin həddindən artıq sərbəst tərcümə tərcümənin orijinal mətnin müəyyən detallarını və ya xüsusiyyətlərini itirməsinə səbəb ola bilər.
Tərcüməçilər hərfi tərcümə ilə sərbəst tərcümə arasında tarazlıq tapmalı, orijinal mətnə sadiq qalmalı və eyni zamanda tərcüməni Çin dilinin ifadə vərdişlərinə uyğunlaşdırmalıdırlar. Orijinal mətni dərindən anlamaqla tərcüməçilər məlumat dəqiqliyini qoruyarkən tərcüməni daha təbii və asan başa düşülən edə bilərlər.
8. Kontekst və arxa plan biliklərinin olmaması
Tərcümənin dəqiqliyi çox vaxt orijinal mətnin kontekstini və fon biliklərini dərindən anlamaqdan asılıdır. Tərcüməçi Vyetnam cəmiyyəti, tarixi və ya adət-ənənələri ilə tanış deyilsə, tərcümə prosesi zamanı bəzi detalları və ya anlaşılmazlıqları görməzdən gəlmək asandır.
Bu vəziyyətdən qaçınmaq üçün tərcüməçilər müvafiq sosial, mədəni və tarixi mənşələri anlamaq üçün tərcümədən əvvəl zəruri yoxlamalar aparmalıdırlar. Bu, tərcümənin yalnız dəqiq olmadığını, həm də orijinal mətnin niyyətini və mədəni mənalarını tam əks etdirdiyini təmin edir.
Vyetnam və Çin dilləri arasında tərcümə prosesi çətinliklər və mürəkkəbliklərlə doludur. Yuxarıda qeyd olunan ümumi yanlış təsəvvürləri anlamaq və həll etmək tərcümənin dəqiqliyini və keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər. Tərcüməçilər möhkəm dil təməlinə və mədəni biliklərə malik olmalı və dillərarası ünsiyyətdə dəqiq və effektiv məlumat ötürülməsinə nail olmaq üçün tərcümə bacarıqlarını çevik şəkildə tətbiq etməlidirlər.
Yazı vaxtı: 28 Noyabr 2024